Nguồn cung cá thu Na Uy sụt giảm trong khi giá vẫn ổn định: Hạn ngạch giảm một nửa cùng với các quy định mới của Vương quốc Anh cho thấy nhu cầu tiềm năng sẽ giảm vào năm 2026

Vào đầu năm 2026, thị trường cá-nước trung bình của Na Uy có sự tương phản rõ rệt: một mặt, xuất khẩu cá trích tăng mạnh và giá giảm do lượng cập bến cao; mặt khác, xuất khẩu cá thu của Na Uy giảm mạnh nhưng giá lại tăng trở lại ở mức cao. Đằng sau sự tương phản này, biến số cốt lõi không phải là nhu cầu mà là tác động trực tiếp của việc cắt giảm hạn ngạch và thay đổi chính sách đối với nguồn cung nguyên liệu thô.

Hạn ngạch giảm một nửa, xuất khẩu cá thu đối mặt với tình trạng thiếu hụt cố hữu

Số liệu từ Hội đồng Thủy sản Na Uy (NSC) cho thấy Na Uy chỉ xuất khẩu 9.086 tấn cá thu trong tháng 1, trị giá 478 triệu kroner Na Uy. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng xuất khẩu giảm mạnh 63%, giá trị xuất khẩu cũng giảm 37%. Hàn Quốc, Trung Quốc và Hoa Kỳ vẫn là ba thị trường hàng đầu trong tháng 1, nhưng do “nguồn cung không đủ”, thứ hạng thị trường có vẻ giống kết quả của việc phân bổ hàng tồn kho hiện tại hơn là tín hiệu nguồn cung tăng.

Nguyên nhân chính khiến xuất khẩu giảm mạnh là do hạn ngạch cá thu năm 2026 sẽ giảm tới 53% so với năm trước, trực tiếp làm giảm sản lượng đánh bắt hàng năm và nguồn tài nguyên có thể xuất khẩu. Jan Eirik Johnsen, người đứng đầu-bộ phận cá nước trung bình tại NSC, đã tuyên bố thẳng thừng rằng điều này sẽ có tác động đáng kể đến sản lượng đánh bắt và xuất khẩu hàng năm-nói cách khác, thị trường cá thu vào năm 2026 ngay từ đầu đã bị "nhốt" trước tình trạng nguồn cung thắt chặt.

Quy tắc "70% hạ cánh nội địa" mới của Vương quốc Anh tiếp tục siết chặt sự cạnh tranh về nguyên liệu thô

Nếu việc cắt giảm hạn ngạch đã thu hẹp quy mô thị trường tổng thể thì quy định mới của Anh sẽ thay đổi dòng nguyên liệu thô. Vương quốc Anh yêu cầu các tàu của mình phải cập bến ít nhất 70% sản lượng cá thu đánh bắt trong nước, nghĩa là các công ty Na Uy phải đối mặt với sự cạnh tranh giảm trên thị trường nguyên liệu thô. Johnsen chỉ ra rằng điều này sẽ tước đi cơ hội cạnh tranh nguyên liệu thô của các ngành công nghiệp Na Uy và ảnh hưởng hơn nữa đến khả năng xuất khẩu của Na Uy.

Với hạn ngạch đã giảm đáng kể, bất kỳ hạn chế bổ sung nào đối với nguyên liệu thô sẽ được tăng cường: vòng quay hàng tồn kho thận trọng hơn, giá cả quốc tế mạnh hơn và khả năng xảy ra "biến động đột phá" trong lịch trình xuất khẩu cao hơn.

Lượng hàng đến vào tháng 1 đạt mức thấp nhất trong 36 năm, tuy nhiên giá đã tăng trở lại trên 50 NOK/kg

Tình trạng nguồn cung thắt chặt thể hiện rõ qua lượng hàng đến. Lượng cá thu Na Uy nhập khẩu trong tháng 1 chỉ đạt 7.500 tấn, được NSC mô tả là “mức tháng 1 thấp nhất trong nhiều thập kỷ”. Xuất khẩu cũng ở mức thấp lịch sử.-Cho đến tận năm 1990, lượng xuất khẩu trong tháng 1 mới thấp hơn.

Tuy nhiên, “sự sụt giảm về khối lượng” không dẫn đến “sự sụp đổ về giá”. Ngược lại, giá vẫn ở mức cao: giá cá thu nguyên con đông lạnh (dưới 600 gram) cao hơn 65% so với tháng 1/2025, mặc dù có giảm nhẹ so với tháng 12/2025; Bước sang tuần thứ năm (ngày 26 tháng 1 - ngày 1 tháng 2), giá FOB trung bình cho cỡ này đã tăng 4% so với tuần-so{10}}tuần và giá của cỡ lớn hơn (trên 600 gam) cũng tăng mạnh.

Tóm lại: thị trường cá thu năm 2026 là “thị trường của người bán” chứ không phải là “thị trường phục hồi”.

Rủi ro lớn hơn nằm ở hạ nguồn: Giá cao sẽ đẩy cá thu vào thế “cạnh tranh với sản phẩm thay thế”

Điều mà ngành công nghiệp thực sự nên cảnh giác là tác động chậm trễ của giá cao đối với người tiêu dùng. Johnsen đánh giá rằng tình trạng thiếu nguồn cung toàn cầu đã dẫn đến giá cả tăng vọt, nhưng tác động của việc tăng giá này vẫn chưa được phản ánh đầy đủ đến chi tiêu-của người tiêu dùng cuối cùng; một khi hoạt động bán lẻ và cung cấp dịch vụ ăn uống chuyển chi phí lên kệ, mức tiêu thụ sẽ giảm đáng kể.

Điều này đặt ra hai thách thức đối với chuỗi cung ứng nội địa của Na Uy:

* Ngắn hạn-ngắn hạn: Xuất khẩu còn hạn chế, khách hàng đang trả giá cao để đảm bảo nguồn cung nhưng độ ổn định của đơn hàng có thể suy giảm;

* Trung hạn- đến dài hạn-: Khi giá cá thu đạt mức cao mới, chúng sẽ ngày càng cạnh tranh với các loài cá khác về protein, có khả năng làm thay đổi vĩnh viễn cơ cấu tiêu dùng.

Ngược lại, “số lượng tăng và giá giảm” của cá trích có vẻ giống một chu kỳ bình thường hơn.

Diễn biến của cá trích trong cùng thời kỳ phản ánh hoàn hảo sự “bất thường” của cá thu. Vào tháng 1, Na Uy đã xuất khẩu 27.255 tấn cá trích, trị giá 574 triệu kroner Na Uy, tăng-so với-năm lần lượt là 31% và 32%; nhờ tăng hạn ngạch và điều kiện đánh bắt thuận lợi, sản lượng cá trích cập bến trong tháng 1 đạt 121.000 tấn. Trong bối cảnh xuất khẩu tăng, giá FOB cá trích đông lạnh nguyên con giảm mạnh trong tuần thứ 5. Để so sánh, tình hình của cá trích có vẻ giống “những biến động bình thường trong một năm bội thu” trong khi của cá thu là “sự thiếu hụt cơ cấu được hình thành bởi cả quy định và hạn ngạch”.

Từ khóa đối với cá thu Na Uy vào năm 2026 không phải là “tăng trưởng” mà là “sự khan hiếm, giá cao và nguy cơ nhu cầu giảm”. Đối với các nhà nhập khẩu, trọng tâm chiến lược sẽ chuyển từ “mua khi giá tăng để bổ sung hàng tồn kho” sang “kiểm soát chu kỳ tồn kho và kết hợp các sản phẩm thay thế”. Đối với ngành công nghiệp Na Uy, bài kiểm tra thực sự là liệu thị trường có còn sẵn sàng trả tiền cho nó bằng mức tiêu thụ thực tế khi giá đạt đến tầm cao mới hay không.